Navigatiemenu

Ambtelijk vakmanschap

Laatst bijgewerkt op 549 dagen geleden door Hadewych

29 juni bijeenkomst van Stichting Beroepseer en IKPOB (Innovatie, Kwaliteit en Professionaliteit van het Openbaar Bestuur) naar aanleiding van de boekjes over ambtelijk vakmanschap en moreel gezag van Paul ’t Hart, Gabriël van den Brink, Thijs Jansen en Hans Wilmink.

We zijn het er snel over eens dat de overheid steeds minder macht heeft en dat het dus steeds belangrijker is om gezag te verwerven. Dat gezag een twéézijdig fenomeen is – zonder burgers die de overheid gezag toekennen, is er niks. Dat vinden we nog wel eens lastig, net als ‘communicatie’ waarbij we ook vaak vergeten dat dat iets anders is dan toeteren vanuit Den Haag. Het gaat allemaal om responsiviteit: een relatie aan gaan, de ander erkennen en luisteren, maar ook voor je eigen waarden en normen staan en idealen uitdragen.

Gezag vereist ook een zekere mate van herkenbaarheid (dus moet er sprake zijn van representativiteit dus van diversiteit in het ambtelijk apparaat) en nabijheid (dus de schaalvergrotingen van de laatste jaren ondermijnen overheidsgezag). Verder: procedurele rechtvaardigheid (mensen moeten zich gehoord weten en eerlijk behandeld) en deskundigheid.

De heren hanteren een schema vol ambtelijke deugden:

Ethisch

Democratisch-Rechtsstatelijk

Ambtelijk-bedrijfsmatig

Mensgericht

Aanspreekbaarheid

Aanspreekbaarheid

Collegialiteit

Dienstverlenend

Betrouwbaarheid

Betrouwbaarheid

Creativiteit

Empathie

Discretie

Loyaliteit

Deskundigheid

Fatsoen

Deskundigheid

Onafhankelijkheid

Effectiviteit

Menselijkheid

Duurzaamheid

Onpartijdigheid

Efficiëntie

Moed

Eerlijkheid

Openheid

Ondernemerschap

Rechtvaardigheid

Loyaliteit

Rechtmatigheid

Ontwikkelingsgerichtheid

Tolerantie

Onafhankelijkheid

Rechtsstatelijkheid

Reflexiviteit

Welwillendheid

Oprechtheid

Responsiviteit

Toewijding

zorgzaamheid

onkreukbaarheid

Representativiteit

verantwoordingsbereidheid

 

Rechtvaardigheid

verantwoordingsbereidheid

 

 

Zorgvuldigheid

 

 

 

 

De auteurs stellen voor een Statuut voor ambtelijk vakmanschap te maken. Daar kunnen ambtenaren zich dan op beroepen, als ze zich door bestuurders/politici misbruikt voelen. Overigens is de minister van BZK vanwege de aankomende normalisering van de ambtenarenstatus bezig met een Hoofdlijnennotitie waarin hij aankondigt een paar ambtelijke deugden vast te leggen. Het gaat enkel om de deugden waar een bestuurder direct behoefte aan heeft (loyaliteit, efficiëntie e.d.).

De meeste aanwezigen staan niet te trappelen om zo’n Statuut. Veel meer behoefte is er aan gesprek, met name over conflicterende waarden en deugden en lastige situaties, en hoe ga je daar mee om. Er is grote behoefte aan ruimte, gelegenheid en aanleiding voor gedachtenwisseling en reflectie, heel veel breder dan in het verband van IKPOB bijvoorbeeld. Denk aan leertrajecten in academies…

Guido Rijnja stelt voor een eventueel Statuut aan te vullen met gevalsbeschrijvingen, een beetje zoals wetgeving wordt aangevuld met jurisprudentie. Alleen van feitelijke ervaringen kunnen we leren, en het gaat er om dat we collectief (blijven) leren.


Tijdens een door Publiek Domein georganiseerde bijeenkomst werd IND-directeur (en voormalig plv IGV&W) Rob van Lint over zijn werk bevraagd. Van Lint heeft geïnvesteerd in een veilige, diverse en open organisatie en in een doordachte communicatiestrategie, waardoor de reputatie van de IND aanzienlijk minder onder druk staat dan een aantal jaren geleden. Hij stelt onder meer dat je het beste zelf nieuws over fouten of incidenten als eerste naar buiten kan brengen, want dan bepaal je zelf het frame waarin dat gebeurt. Als je wacht tot je moet reageren op berichtgeving raak je in het defensief en dat ondermijnt je geloofwaardigheid.


 

Over ambtelijke waarden en het morele gezag van de overheid.

Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers