Navigatiemenu

Complexiteit, Sturen in een verweven dynamiek

Laatst bijgewerkt op 616 dagen geleden door Hadewych Reacties (3)

Nederland is een complex systeem (dat onderdeel uitmaakt van grotere systemen en waarbinnen deelsystemen en subsystemen te onderscheiden zijn) waarvan de overheid deel uitmaakt. Complexiteit impliceert onvoorspelbaarheid, onzekerheid en onkenbaarheid.

De overheid probeert de samenleving te besturen (als een kapitein die min of meer buiten de samenleving staat) door infrastructuren aan te leggen, door te prikkelen met regels, straffen en belonen, en voorlichting, en door organisaties in te richten met afgebakende taken en bevoegdheden. De sturende overheid richt zich op het oplossen van behapbare problemen door vraagstukken te isoleren en te reduceren tot kwesties waarvoor beleid (in enge zin) kan worden gemaakt.

Door zulke ouderwetse, reductionistische pogingen om de complexe wereld te besturen maakt de overheid die wereld vooral erg ingewikkeld. Als mensen of bedrijven de weg kwijt raken in die ingewikkelde wereld ontstaat er chaos. Dan gaan burgers houvast zoeken bij politici die de wereld versimpelen.

De regelcomplexen waaraan burgers moeten voldoen zijn bizar ingewikkeld geworden. Als toezichthouders oogkleppen op hebben, enkel op een digitale manier beoordelen of ondertoezichtstaanden zich wel of niet aan een regel houden en de regel op alles en iedereen, ongeacht de context, toepassen, versterken zij de overtuiging in de samenleving dat de overheid geen idee heeft van echte mensenproblemen. De overheid biedt geen oplossingen.

Het moet dus anders. De overheid moet zichzelf meer zien als onderdeel van het systeem; meer in interactie en dialoog met de omgeving bepalen welke kant het op moet en hoe dat kan worden bevorderd. Omdat complexiteit betekent dat kleine veranderingen grote gevolgen kunnen hebben is het zaak systeemrisico's te beheersen door te sturen met veel kleine interventies, en te leren van de uitkomsten van zulke interventies. Dat vraagt om een cultuur van constante reflectie. Daarin spelen toezichthouders een cruciale rol.

"Causale verbanden zijn immers niet altijd evident. In een complexe wereld is het niet alleen vooraf onduidelijk wat werkt, maar er kunnen ook veranderingen optreden waardoor wat vroeger werkte nu niet langer werkt. Steeds wordt maatwerk gevraagd. De overheid moet daarom alert de ontwikkelingen in het systeem monitoren en bewegingen volgen om te zien of het betreffende maatschappelijke vraagstuk zich in de gewenste richting ontwikkelt." Toezichthouders zijn bij uitstek dàt deel van de overheid dat goed kan monitoren en waar de verbinding gelegd wordt tussen politiek geformuleerde richting en maatschappelijke verandering.

 

 

 

zoom in zoom uit

 

 

IMG_0290.JPG

plaatje rol overheid

IMG_0291.JPG

IMG_0292.JPG

IMG_0293.JPG

IMG_0294.JPG

IMG_0295.JPG

IMG_0296.JPG

Reacties

Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
    • Hadewych
      Hadewych 379 dagen geleden

      Het Nederlandse Platform Complexe Systemen organiseerde een bijeenkomst waarin verkend werd hoe complexiteitsdenken bij zou kunnen dragen aan overheidsbeleid. Onder andere het fenomeen zelforganisatie werd toegelicht: soms hoef je maar een klein deel van een groep deelnemers tot ander gedrag te bewegen, om een heel groot deel van je probleem op te lossen. Kupers behandelt bijvoorbeeld files: als 10% van de auto’s adaptive cruisecontrol gebruikt, nemen files met meer dan 30% af.

      • Hadewych
        Hadewych 461 dagen geleden

        Hier de dia's van Albert Faber waarmee hij op 7 december een presentatie gaf: presentatie Albert Faberpresentatie Albert Faber 

        • Hadewych
          Hadewych 604 dagen geleden

          Ook NRC-columnist Ben Tiggelaar bespreekt de noodzaak om in te spelen op toenemende ingewikkeldheid (gecompliceerdheid) en op toenemende verwevenheid (complexiteit). Hij verwijst naar Rick Nason, die vier elementen van succesvolle strategieën benoemde:

          1. Herken waar je mee te maken hebt. Gaat het om een moeilijk probleem dat je met regels kunt aanpakken? Kortom: in de categorie complicated? Of is het een complex probleem dat je al doende moet leren kennen?
          2. Hanteren in plaats van oplossen. Complexe problemen kennen niet één juiste oplossing. Het gaat erom telkens weer nieuwe scenario’s te bedenken. Wat zou er kunnen gebeuren en wat zijn creatieve ideeën om hiermee om te gaan?
          3. Proberen, leren, aanpassen. De kunst is om op een bescheiden manier telkens weer in te spelen op veranderende omstandigheden. Niet één groot plan dat volgens jou dé oplossing is. Maar kleine stappen, testen en bijsturen.
          4. Omarm complexiteit. Begrijp dat verbeelding en creativiteit bij complexe vraagstukken belangrijker zijn dan de toepassing van bekende oplossingen.

           

        Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers