Impact van openheid

Laatst bijgewerkt op 640 dagen geleden door Hadewych

Panteia voerde een literatuuronderzoek uit naar de impact van open overheid. Het doel van openheid is verbreed. Een open overheid legt niet alleen verantwoording af, zij is ook ontvankelijk voor ideeën vanuit de samenleving, is in staat om burgers, maatschappelijke organisaties en bedrijven te betrekken bij het beleid en ook met hen samen te werken ten behoeve van de aanpak van maatschappelijke vraagstukken. Met andere woorden: een open overheid zorgt niet alleen voor transparantie maar ook voor participatie en samenwerking.

Openheid werkt twee kanten op. Aan de ene kant verwijst het naar een overheid die ontvankelijk is voor haar omgeving, het gaat om een overheid die zich inspant om kennis te nemen van wat er zich in de maatschappij afspeelt om op basis daarvan haar opgaven te definiëren (deze kant van openheid wordt onder meer in de definitie van de OECD en van Hilgers benadrukt. Aan de andere kant verwijst het naar een overheid die openheid geeft over haar eigen functioneren. Openheid verwijst dan naar het afleggen van verantwoording.

Openheid draagt volgens deze definitie via drie wegen bij aan kwaliteit van overheidsoptreden en aan een verhoging van de waarde die het publiek aan dat optreden toekent. In de eerste plaats via transparantie omdat openheid ertoe leidt dat burgers en bedrijven beter kunnen zien wat de overheid doet en de overheid kunnen aanspreken. In de tweede plaats via participatie omdat openheid burgers in staat stelt om te reageren op wat de overheid doet of van plan is. Openheid stelt burgers in staat om deel te nemen aan planvorming. De overheid kan op haar beurt weer beter anticiperen op wat burgers nodig hebben en belangrijk vinden, openheid draagt zo bij aan het lerend vermogen van de overheid. In de derde plaats kan Open Overheid samenwerking met burgers (en andere maatschappelijke partners) op gang brengen. Samenwerking gaat verder dan participatie, bij samenwerking wordt de aanpak van een maatschappelijk vraagstuk (gedeeltelijk) van de overheid overgenomen. Burgers of bedrijven zijn niet alleen betrokken bij de planvorming maar ook bij de uitvoering.

Openheid wint aan impact wanneer de betrokken overheidsinstantie heeft nagedacht over hoe de openheid concreet vorm moet krijgen en wie zij met die openheid wil bereiken. In het verlengde daarvan is van belang dat de doelgroep in beeld is.

Voorts is de impact van Open Overheid afhankelijk van de mate waarin overheidsfunctionarissen op operationeel niveau de ruimte krijgen om ontvankelijk te zijn voor burgers. Deze ontvankelijkheid wordt doorgaans beperkt door een sterke taak- en wetsoriëntatie.

Openheid wint verder aan impact wanneer de verschillende onderdelen van de overheid samenwerken en afstemmen.

 

Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers