Navigatiemenu

Handhavingsconvenanten als nalevingsinstrument

Laatst bijgewerkt op 529 dagen geleden door Hadewych

Uit: Martijn van der Steen, Jorren Scherpenisse, Maarten Hajer, Olav-Jan van Gerwen, Sonja Kruitwagen,  Leren door doen; Overheidsparticipatie in een energieke samenleving, Nederlandse School voor Openbaar Bestuur 2014, blz. 31-32

Handhavingsconvenanten bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)

Een wellicht wat verrassend voorbeeld van de relatie overheid – energieke samenleving zijn de handhavingsconvenanten die de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) sinds enkele jaren met (een groep van gelijksoortige) bedrijven afsluit. Het is een voorbeeld hoe (groepen van gelijksoortige) bedrijven (meer) kunnen worden betrokken bij effectieve en efficiënte wet- en regelgeving en wat dit betekent voor het denken en doen van de Rijksoverheid. Wederzijds vertrouwen is het vertrekpunt. Het handhavingsconvenant versterkt de vertrouwensrelatie tussen inspectie en bedrijf. ilt beoogt met dit nieuwe instrument de naleving bij de betrokken bedrijven verder te verhogen en tegelijk meer de aandacht te kunnen richten op de risico’s bij minder presterende ondertoezichtstaanden. Alleen goed nalevende ondertoezichtstaanden komen voor een handhavingsconvenant in aanmerking. Onder de deelnemende – veelal transportgerelateerde – bedrijven is onderzoek gedaan naar de effecten van deze aanpak en zijn aanbevelingen gedaan voor zowel het toezicht, het beleid als de bedrijven (Van de Peppel, 2013). De vragen die centraal stonden waren:

  1. Wat zijn de effecten van handhavingsconvenanten op de naleving door bedrijven?
  2. Wat is de aantrekkelijkheid van deze aanpak voor bedrijven? Wat zijn eventuele belemmeringen en kunnen deze verminderd worden?
  3. In hoeverre zijn de ervaringen van deze door de Inspectie gehanteerde aanpak te vertalen naar effectief beleid, ook op andere terreinen?

De onderzochte bedrijven zijn als “best presterende ondertoezichtstaanden” de koplopers in hun branche. Zij geven aan positief te zijn over het handhavingsconvenant. Het leidt tot een groter risicobewustzijn binnen het bedrijf, verbetering in bedrijfsprocessen en in het intern toezicht en werkt daardoor positief door op de naleving van de regelgeving. Ook lijkt er positief effect te zijn op het imago en de klantwaardering. Sommige bedrijven hopen dat het imagovoordeel voor hun bedrijf als gevolg van het convenant de nadelen van oneerlijke concurrentie door slechte nalevers zal overtreffen. De koplopers blijken enigszins ambivalent te staan tegenover het verbreden van de convenantenaanpak naar de ‘achterblijvers’. Voorstanders wijzen op het belang van een ‘level playing field’ en het voorkómen van oneerlijke concurrentie. Tegenstanders geven aan dat het convenant zo zal verwateren en daarmee ook zijn waarde zal verliezen. Een aantal bedrijven met een handhavingsconvenant vermoedt dat ilt er niet in slaagt om door capaciteitverschuiving naar slechte nalevers deze beter te doen naleven. Hierdoor wordt het draagvlak voor continuering van het convenant bij die bedrijven ondermijnd. Een duidelijke illustratie dat een betrouwbare overheid van groot belang is in een energieke samenleving en dat geen verwachtingen moeten worden geschapen die niet kunnen worden nagekomen.

Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers