Ethical Business Regulation: understanding the evidence

Laatst bijgewerkt op 35 dagen geleden door Hadewych
Hodges ethical business regulationHodges ethical business regulation

Samenvatting

Er is veel kennis, vooral op basis van sociale-psychologie en gedragseconomie, over de manier waarop beleidsmakers en toezichthouders het marktgedrag van bedrijven kunnen beïnvloeden. Er wordt vooral geput uit gedragswetenschappen, gedeelde ethische waarden, en economische en culturele prikkels. De basis is een benadering van collaboratie tussen bedrijven, hun belanghebbenden en gezagsdragers. Dat is gebaseerd op een aantal inzichten:

Ten eerste dat gewenst / beleidsconform gedrag niet met regulering en handhaving alleen kan worden bewerkstelligd. Ethiek in de bedrijven is essentieel en moet worden gestimuleerd in plaats van ondermijnd.

Ten tweede moeten (beleids)systemen zodanig worden ontworpen dat aangetoond kan worden dat een bedrijf verantwoord onderneemt, zodat er een vertrouwensbasis ontstaat.

Ten derde dat systematisch leren gebaseerd wordt op het verwerven en verwerken van informatie, en dat het maximaliseren van de rapportage van knelpunten of fouten een cultuur vereist waarin niet naar schuld of schuldigen wordt gezocht.

Ten vierde dat beleid en regulering het effectiefst zijn als het is gebaseerd op betrokkenheid van alle partijen.

Ten vijfde dat de samenleving beschermd moet worden tegen diegenen die de wet overtreden en dat mensen verwachten dat misdragingen proportioneel bestraft worden.

Hoe handhavers moeten interveniëren

Handhavers beschikken over een brede variëteit en grote hoeveelheid aan middelen om de wet te handhaven en schaderisico’s te beperken. Bovendien zijn er strafrechtelijke, civiele en reputatiestrafmaatregelen mogelijk en in sommige gevallen kan herstel worden afgedwongen. Het is de vraag hoe toezichthouders zulke mogelijkheden moeten toepassen.

Moderne democratie is gebaseerd op respect voor anderen, tot uitdrukking gebracht in fundamentele rechten. Het toepassen daarvan in een levendige markteconomie levert een maatschappij op waarin wederzijdse uitwisseling door middel van eerlijke handel leidt tot algemene vooruitgang. Handel en harmonieus samenleven zijn gebaseerd op vertrouwen. Het doel van regulering van particuliere activiteiten is het bevorderen van wijdverspreid vertrouwen in handelaren, zodat er een gezonde, duurzame en groeiende economie kan bestaan die leidt tot werkgelegenheid, sociale stabiliteit en innovatie.

Regulering komt voort uit systemen van ‘command and control’ door verticale autoriteiten. Dat model is gekanteld en de meer horizontale gedragsdragers van tegenwoordig worden in hun machtsuitoefening beperkt door beginselen van behoorlijk bestuur en recht.

Gedragsinzichten

Hoewel ondertoezichtstaanden doorgaans bedrijven en organisaties zijn, zijn het de mensen daarin die keuzes maken en zo processen, producten en resultaten opleveren. Het zijn dan ook sociaal-psychologische mechanismen die veel invloed hebben op het gedrag van ondertoezichtstaanden.

Uit empirisch onderzoek is bekend dat mensen regels naleven als:

  1. Een regel in hun eigen morele kaders past
  2. De regel op een eerlijke manier tot stand is gekomen
  3. De regel op een eerlijke manier wordt toegepast

Er is ook veel bekend over de manier waarop mensen keuzes maken, inclusief de redenen waarom ze irrationeel regels overtreden of voorspelbare fouten maken. Menselijk gedrag is erg responsief t.a.v. sociale invloeden: mensen conformeren zich graag aan het gepercipieerde gedrag van anderen. Dat kan zelfs sterker zijn dan bekende feiten of eigen overtuigingen.

Mensen kunnen beïnvloed worden door de manier waarop informatie wordt gepresenteerd: beeldende en relevante informatie heeft meer impact dan statistische of abstracte informatie.

Soms speelt verliesaversie een rol: mensen vinden het erger om iets kwijt te raken dan dat ze het fijn vinden om eenzelfde grootheid te winnen.

Mensen zijn er slecht in om kansen en risico’s in te schatten. Vaak zijn mensen onrealistisch optimistisch, negeren ze slechte kansen, zeker als er sterke emoties aan de orde zijn of als mensen vooral op de uitkomsten focussen. De inschatting van kansen en risico’s wordt sterk beïnvloed door de mate waarin mensen zich een gebeurtenis voor kunnen stellen, bijvoorbeeld doordat iets kort geleden is gebeurd.

Respect voor regels en normen wordt ondermijnd als mensen het beeld krijgen dat ze niet eerlijk en gelijk worden toegepast.

Stimuleren van ethisch gedrag

Handhavers spelen een essentiële rol bij het stimuleren van ethisch gedrag door bedrijven. Ze moeten zich zowel op individueel als op groepsgedrag / cultuur richten. Onderzoek naar succesvolle bedrijven toont steeds weer aan dat een waardencultuur van belang is waarin iedereen zich richt op gewenste doelen. Zo’n cultuur genereert ideeën voor verbetering en innovatie. Klachten worden beschouwd als een kadootje; lessen worden geleerd en toegepast; fouten worden hersteld.

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Bedrijven moeten zich ethisch gedragen en bovendien aantonen dat ze dat doen. Goeie mechanismen daarvoor kunnen zaken zijn als diepgevoeld commitment aan ethische principes, tevreden klanten en personeel, consistente toepassing van kwaliteitssystemen en audits, transparantie, ethische governancestructuren, deelname aan externe professionele structuren met hoge ethische en kwaliteitsstandaarden, effectief gebruik van interne integriteits- en kwaliteitsfunctionarissen, stimuleren van intern en extern debat en open staan voor verschillende opvattingen en perspectieven.

Open cultuur

Transparantie is een kenmerk van ethische omgevingen. Het is nodig om continu te leren. Een op leren gerichte benadering gaat uit van de onderkenning dat menselijke en systeemfouten onvermijdelijk zijn en dat er verschillende interpretaties mogelijk zijn van gebeurtenissen en waarom of waardoor iets is gebeurd. Om ‘waarheid’ te vinden en goeie veranderingen door te voeren is dan ook inbreng vanuit meerdere perspectieven nodig.

Geen enkel systeem kan elk risico uitsluiten. Daarom moet er voortdurend gemonitord worden hoe het systeem werk en moet er van incidenten geleerd worden zodat de prestaties verbeteren en risico’s verminderen. In plaats van gerichtheid op schuld doorloopt een open, op leren gerichte organisatie, de volgende stappen:

  • Openlijk feiten vaststellen
  • Onderzoeken wat er fout ging en hoe het risico van herhaling kan worden verminderd
  • Implementeren van risicobeheersende maatregelen door alle betrokken actoren
  • Schade herstellen
  • Proportioneel en moreel rechtvaardig straffen als er sprake is van verwijtbaarheid

Collaboratief regime

Het doel van samenwerkingsrelaties van toezichthouders en ondertoezichtstaanden moet verbetering van uitkomsten zijn. Dat kan bijvoorbeeld door te werken met een systeem van Primary Authorities waarin een ondertoezichtstaande een duurzame relatie met één toezichthoudende instantie aangaat, die de regie voert over al het toezicht waarmee die ondertoezichtstaande te maken kan krijgen.

Eerlijke en proportionele reacties

Onderdeel van responsive regulation, proportionele repressieve interventies om naleving af te dwingen, is dat het hoogste relevante managementniveau in een ondertoezichtstaande organisatie ter verantwoording wordt geroepen.

Als mensen regels hebben overtreden terwijl zij oprecht probeerden het (ethisch) juiste te doen, wordt een bestraffende maatregel als oneerlijk ervaren en dat ondermijnt de algemene bereidheid tot naleving.

Dwang, straf en repressie kunnen werken, vooral als mensen de perceptie hebben dat er een grote kans is dat overtreders worden ‘gepakt’. Het bevorderen van een hoge pakkans-perceptie kan wel erg kostbaar zijn. Bovendien is regeren door middel van angst voor straf in een moderne democratie weinig aantrekkelijk.

Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers