Rechtskracht van private normen

Laatst bijgewerkt op 92 dagen geleden door Hadewych

De wetgever stelt veel open normen vast, die vervolgens door private partijen worden ingevuld in bijvoorbeeld gedragscodes of protocollen (zelfregulering). Het is de vraag in hoeverre iedereen gehouden is aan die private normen, met andere woorden, in hoeverre zulke private normen ‘bindend recht’ zijn.

“Uitgangspunt is weliswaar dat ‘private regelgeving’ niet meer weg te denken is, noch uit het privaatrecht, noch uit het publiekrecht. Dit betekent alleen niet dat het werken met normalisatienormen geen vragen oproept over zowel de toepasselijkheid, rechtsgevolgen als de interpretatie ervan. Recentelijk is dat nog eens pijnlijk duidelijk geworden naar aanleiding van een schandaal rond Franse borstimplantaten die in strijd met Europese normalisatienormen op grote schaal bleken te zijn vervuild met industriële siliconen. Dit leidde onder andere tot scheurende implantaten met ernstige gezondheidsrisico’s, waardoor vrouwen wereldwijd gedwongen werden om implantaten preventief te laten verwijderen. Dit kwam uiteindelijk niet alleen de Franse fabrikant en diens verzekeraar op schadeclaims te staan, maar leidde er na het faillissement van de fabrikant ook al snel toe dat er acties uit onrechtmatige daad werden gestart jegens private certificatie-instellingen, zoals het Duitse TÜV, die hadden moeten toezien op de naleving van die normen door de fabrikant. Een belangrijk neveneffect van het PIP-schandaal is geweest dat de Europese wetgever zich ook nadrukkelijker is gaan bemoeien met de eisen die aan normalisatie- en certificatieprocessen worden gesteld. Daaruit blijkt reeds dat de EU-wetgever de uitkomsten van deze processen niet blind vertrouwt.

Duidelijk is intussen dat normalisatienormen ook verplichtingen kunnen opleggen aan burgers en bedrijven, al was het maar omdat voor effectieve kennisneming ervan, hetgeen bijna onvermijdelijk is voor fabrikanten die hun producten ongehinderd op de Europese interne markt willen kunnen slijten, als gezegd betaald moet worden. De Raad van State heeft in dat verband weliswaar bepaald dat de kenbaarheid van NEN-normen voldoende verzekerd is door terinzagelegging in de bibliotheek van het NNI. Uit onderzoek in opdracht van het ministerie van Economische Zaken is echter gebleken dat de beperkte toegankelijkheid van deze normen in de praktijk wel degelijk als belemmerend wordt beschouwd.”

Het zou enorm helpen wanneer voor de rechter duidelijke ‘rules of recognition’ geformuleerd zouden kunnen worden ten behoeve van het vaststellen van de juridische status en rechtsgevolgen van private regelgeving.

Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers